2026 itibariyle engelli öğretmenlerin atama ve yer değiştirme hakları
Bu video, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı öğretmenlerin atama ve yer değiştirme yönetmeliğinde 9 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren değişiklikleri özellikle engelli öğretmenler açısından ele alan kapsamlı bir değerlendirmeyi içermektedir. Yeni yönetmelik, engelli öğretmenler için köklü ve tamamen yeni haklar getirmemekle birlikte, önceki düzenlemelerde yer alan hükümlerin maddelendirilmesinde ve dayanak numaralarında değişiklikler yapılması nedeniyle uygulamada önemli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.
Engelli öğretmenlerin zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaf olması
Öncelikle zorunlu çalışma yükümlülüğü konusu ele alınmaktadır. Yeni yönetmelik, öğretmenlerin belirli hizmet bölgelerinde zorunlu olarak görev yapmasını öngörmekte ve bu bölgelerde çalışmanın hizmet puanı açısından avantaj sağladığını vurgulamaktadır. Ancak bazı gruplar bu zorunlu yükümlülükten muaf tutulmaktadır. Engelli öğretmenler de bu gruplar arasında yer almaktadır. Yönetmeliğin 25. maddesinin 1. fıkrasının C bendinde, en az yüzde 40 oranında çalışma gücünden yoksun olduğunu belgelendiren kadrolu öğretmenlerin zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaf tutulacağı açıkça ifade edilmektedir. Burada özellikle “kadrolu öğretmen” vurgusu dikkat çekmektedir. Sözleşmeli öğretmenler için benzer bir muafiyet düzenlemesi yapılmamış olması, KPSS ile atanmış sözleşmeli engelli öğretmenlerin bu haktan yararlanamayabileceği yönünde bir yorum ihtimalini doğurmaktadır. Ayrıca maddede “engelli sağlık kurulu raporu” yerine “çalışma gücünden yoksunluk” ifadesinin kullanılması dikkat çekici bulunmakta, bu durumun ilerleyen süreçte değerlendirme yetkisinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na bırakılabileceği ya da Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde farklı bir kurul oluşturulabileceği ihtimali dile getirilmektedir. Bu kavramın son dönemde mevzuatta daha sık yer almasının, ileride yeni uygulamaların habercisi olabileceği değerlendirilmektedir.
Engelli öğretmenler ve rotasyon uygulaması
Videoda daha sonra rotasyon uygulamasına değinilmektedir. Rotasyonun yeni bir düzenleme olmadığı, önceki yönetmelikte de 12 yılını dolduran öğretmenlerin görev yerinin değişmesi gerektiğinin öngörüldüğü ancak uygulamada hayata geçirilmediği hatırlatılmaktadır. Yeni yönetmelikte de bu hüküm korunmuş, 12 yılın sonunda öğretmenlerin görev yerinin değişmesi esası benimsenmiştir. Ancak bu uygulamadan muaf tutulan gruplar bulunmaktadır. Yönetmeliğin 28. maddesinin 11. fıkrasının B bendine göre, en az yüzde 40 oranında engelli olduğunu sağlık kurulu raporuyla belgeleyen öğretmenler ile eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımlarından tam bağımlı engelli yakını bulunan öğretmenler rotasyon uygulamasından muaf tutulmaktadır. Burada dikkat çeken husus, zorunlu hizmet muafiyetinde kullanılan “çalışma gücü yoksunluğu” ifadesinin aksine, rotasyon muafiyetinde doğrudan “engelli sağlık kurulu raporu”na atıf yapılmasıdır. Ayrıca aynı maddenin C bendinde özel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin de rotasyona tabi olmayacağı belirtilmektedir. Bu çerçevede engelli öğretmenler, engelli yakınına bakmakla yükümlü olan öğretmenler ve özel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler rotasyon dışında bırakılmaktadır.
Engelliliğe bağlı mazeret atamaları
Mazerete bağlı yer değiştirmeler konusu da ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Yönetmeliğin 29. maddesine göre, kadrolu öğretmenlerin aile birliği, sağlık, can güvenliği ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılmaktadır. Sağlık ve can güvenliği mazeretleri ise, gerekli koşullar sağlandığında bu dönemlerin dışında da, öğretmen ihtiyacı bulunan kurumlara yapılabilmektedir. Sağlık mazereti açısından, öğretmenin bulunduğu yerde tedavisinin mümkün olmadığını belgelendirmesi halinde dönem dışı yer değiştirme hakkı bulunmaktadır. Bunun dışında kalan engellilik ve diğer mazeretlere bağlı yer değiştirmeler ise yarıyıl ve yaz tatili takvimleriyle sınırlı kalmaktadır. Yönetmelikte ayrıca ilçe grubu uygulamasına yer verilmekte, birbirine yakın ilçelerin tek bir grup olarak değerlendirilmesi öngörülmektedir. Bu düzenlemenin özellikle büyük şehirlerde engelli öğretmenler ve mazeret nedeniyle yer değiştirmek isteyen öğretmenler açısından fiilen kısıtlayıcı sonuçlar doğurabileceği ifade edilmektedir.
Engelli öğretmenler norm kadro fazlası atamalardan muaf mı?
Norm kadro fazlası öğretmenlere ilişkin düzenlemeler videoda en ayrıntılı şekilde tartışılan konulardan biridir. Yönetmeliğin 34. maddesinin 7. fıkrasında, en az yüzde 40 oranında engelli olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen kadrolu öğretmenler ile engelli yakını bulunan kadrolu öğretmenlerden norm kadro fazlası durumunda olanların, engellilik durumları devam ettiği sürece resen görev yeri belirlemeden istisna tutulacağı belirtilmektedir. Burada özellikle “resen görev yeri belirleme” ifadesinin altı çizilmektedir. Maddede “resen atama” değil, “görev yeri belirleme” ifadesi kullanılmaktadır. Bu nedenle, kadrosu aynı okulda kalmakla birlikte başka bir okula görevlendirilen engelli öğretmenlerin durumunun da bu madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, aksi uygulamaların yönetmeliğe aykırı olabileceği vurgulanmaktadır. Bu hükmün önceki yönetmelikte de yer aldığı, yeni bir düzenleme olmadığı ancak uygulamada farklı yorumlandığı belirtilmektedir. Ayrıca yakın zamanda yayımlanan norm kadro fazlası öğretmenlere ilişkin bir duyuruda, il ve ilçe emrinde bulunan engelli öğretmenlerin bu istisnadan yararlanamayacağına dair bir ifadenin yer aldığı, ancak bu kısıtlamanın yönetmelik maddesinde bulunmadığı ifade edilmektedir. Bu nedenle söz konusu duyurunun hukuki dayanağının tartışmalı olduğu ve bu konuda girişimlerde bulunulduğu, sürecin ilerleyen zamanlarda netleşeceği belirtilmektedir.
Engelli öğretmenler ve hizmet sınıfı değişikliği
Son olarak hizmet sınıfı değişikliği konusu ele alınmaktadır. Yönetmeliğin 38. maddesine göre, kadrolu öğretmenlerden öğretmenlik görevini sürekli olarak yapamayacağı sağlık kurulu raporuyla belirtilen ve bu raporu Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından uygun bulunanlar ile haklarında yapılan denetim ve soruşturma sonucunda yetersizlik nedeniyle öğretmenlik görevini yapamayacağı tespit edilenlerin, durumlarına uygun diğer hizmet sınıflarındaki kadrolara atanabileceği düzenlenmiştir. Bu hüküm, öğretmenlik görevini sağlık nedeniyle sürdüremeyecek durumda olanların genel idare hizmetleri gibi başka hizmet sınıflarına geçebilmesine imkân tanımaktadır. Burada iki temel koşul öne çıkmaktadır: sağlık kurulu raporunda öğretmenlik yapamayacağına dair açık bir tespit bulunması ve bu raporun SGK tarafından kabul edilmesi ya da öğretmen hakkında yürütülen bir soruşturma sonucunda mesleki yetersizlik tespiti yapılması.
Video, yeni yönetmelikte engelli öğretmenleri doğrudan ilgilendiren düzenlemelerin bu başlıklar etrafında şekillendiğini, köklü bir hak genişlemesinden ziyade mevcut hükümlerin devamı ve yorum farklılıkları üzerinden tartışmaların sürdüğünü ortaya koymaktadır.