Görme engelli olduğu için bulaşık makinesi satmadılar

 

Bu söyleşide, görme engelli Hasan Yıldırıcı’nın Kocaeli’de yaşadığı bir alışveriş deneyimi ve bunun ardından yürüttüğü hukuki ve idari süreçler ayrıntılı biçimde aktarılıyor.

Hasan Yıldırıcı, 1978 doğumlu olduğunu, 17 yaşında görmesini kaybettiğini, iki üniversite bitirdiğini, kamu yönetimi ve sosyoloji mezunu olduğunu anlatıyor. Uzun yıllar engelli hakları mücadelesi içinde yer aldığını, Altınokta Körler Derneği’nde yöneticilik yaptığını ve yaklaşık iki buçuk yıldır Kocaeli Huzurevi’nde kuruluş müdür yardımcısı olarak görev yaptığını söylüyor.

 

Görme engelli olduğu için bulaşık makinesini satmadılar

Olay, Hasan Yıldırıcı’nın Kocaeli’de Yön AVM’ye giderek bulaşık makinesi almak istemesiyle başlıyor. Mağazaya girdiğinde görevli personel kendisine ürünleri tanıtıyor, özelliklerini anlatıyor ve bir model üzerinde karar veriliyor. Daha sonra sözleşme işlemleri için ikinci kata çıkılması gerektiği söyleniyor. Elden taksitli ödeme yapılacağı için sözleşme düzenleneceği ifade ediliyor. Hasan Yıldırıcı bunu kabul ediyor ve ikinci kata çıkıyor. Ancak bankoya gelindiğinde mağaza görevlisi, kendisiyle sözleşme yapamayacaklarını söylüyor. Gerekçe olarak Hasan Yıldırıcı’nın görme engelli olması gösteriliyor. Hasan Yıldırıcı buna itiraz ederek, görme engelli olmasının sözleşme yapmaya engel olmadığını, Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve Tüketici Mevzuatı’na göre imzasının geçerli olduğunu anlatıyor. Buna rağmen görevli personel ve yöneticiler kararlarını değiştirmiyor. Üst yönetim de herhangi bir müzakereye girmeden satışın yapılamayacağını söylüyor.

 

Ödeme yapmazsan parayı senden nasıl alırız?

Bu süreçte kendisine, “ödeme yapılmazsa tahsilatın nasıl yapılacağı” yönünde ifadeler kullanılıyor. Hasan Yıldırıcı ise diğer müşterilerden nasıl tahsilat yapılıyorsa kendisinden de aynı şekilde yapılabileceğini, imzanın hukuki olarak geçerli olduğunu söylüyor. Tüm açıklamalara rağmen mağaza satış yapmayı reddediyor. Bunun üzerine Hasan Yıldırıcı, yaşananın doğrudan ayrımcılık olduğunu belirterek hukuki yollara başvuracağını söylüyor ve mağazadan ayrılıyor.

 

Başsavcılıkta ifade polis eşliğinde alınıyor

Ertesi gün Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunuyor. Savcılıkta ifadesi alınırken, yazılan metin kendisine polis eşliğinde okutuluyor ve bu şekilde imza attırılıyor. Hasan Yıldırıcı, bu uygulamanın da sorunlu olduğunu dile getiriyor. Savcılık tarafından ifadesi ikinci kez alınıyor. Bu ikinci ifadede, ifadesini özgür iradesiyle verip vermediği teyid ediliyor ve bazı ayrıntılı sorular kendisine yöneltiliyor.

Hasan Yıldırıcı, dosyayı bizzat takip ettiğini ve ilgili savcıyla görüştüğünü anlatıyor. Savcı, konuyu inceleyeceğini, dosyanın kapsamlı şekilde değerlendirileceğini söylüyor. Hasan Yıldırıcı, soruşturma sonucuna göre gerekirse itiraz edeceğini ve süreci sonuna kadar takip edeceğini ifade ediyor.

 

Yön AVM’den açıklama

Bu süreçle eş zamanlı olarak Hasan Yıldırıcı, yaşadıklarını basına taşıyor. Olay önce yerel basında, ardından Evrensel gazetesinde yer alıyor. Bunun üzerine mağaza yönetimi bir açıklama yapıyor. Açıklamada, engelli bireyi dışlama amacı olmadığı, sürecin iyi niyetle yürütüldüğü ve tarafların haklarını korumaya yönelik davranıldığı ifade ediliyor. Ayrıca Hasan Yıldırıcı’dan yanında bir vekil ile gelmesinin istendiği belirtiliyor.

Hasan Yıldırıcı ise bu açıklamanın gerçeği yansıtmadığını, kendisine hiçbir şekilde “yanında biriyle gelirse satış yapılacağı” yönünde bir teklif sunulmadığını, doğrudan satışın reddedildiğini söylüyor. Borçlar Kanunu ve ilgili mevzuata göre görme engellilerin tanık ya da vekil olmadan imza atabileceğini, bunun açık bir yasal hak olduğunu hatırlatıyor.

 

Hasan Yıldırıcı mücadeleye devam ediyor

Hasan Yıldırıcı bununla da yetinmeyerek İl Ticaret Müdürlüğü’ne dilekçe veriyor ve il ticaret müdürüyle görüşüyor. Müdürün konuyla ilgili inceleme başlatacağını söylediğini aktarıyor. Aynı zamanda CİMER üzerinden Ticaret Bakanlığı’na da şikâyette bulunduğunu ve süreci takip ettiğini ifade ediyor. Mağaza tarafından kendisine bir özür iletilmediği sürece mücadelesini sürdüreceğini, gerekirse Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na başvuracağını da ekliyor.

 

Kocaeli’de engelli örgütlenmesi çok zayıf

Söyleşinin ilerleyen bölümünde, Hasan Yıldırıcı Kocaeli’de engelli örgütlenmesinin zayıf olduğunu, bu nedenle süreci büyük ölçüde tek başına yürüttüğünü anlatıyor. Yaşadığı olayı kurumunda verdiği engelli hakları eğitiminde de örnek olarak paylaştığını, personelin bu duruma şaşırdığını söylüyor.

Programın sonunda, bu söyleşinin amacının yaşanan ayrımcı uygulamayı ve sonrasında atılan adımları görünür kılmak olduğu ifade ediliyor.