Diyanet Akademisi’nin İlk Görme Engelli Eğitim Görevlisi: Emrullah Söylemez
Diyanet Akademisi’nde ilk görme engelli eğitim görevlisi olarak göreve başlayan Emrullah Söylemez, Erzincan’da görev yapacak. Söyleşi, hem bu atamanın anlamı hem de onun Diyanet içindeki serüveni ve eğitim sistemine dair deneyimleri etrafında şekilleniyor.
Emrullah Söylemez’inKişisel ve Mesleki Yolculuğu
Emrullah Söylemez’in Diyanet serüveni yaklaşık 9 yıl öncesine dayanıyor. Hafızlıkla başlayan dini eğitim süreci, İmam-Hatip olarak görev yapmasıyla devam etti. 2016’da Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde İmam-Hatip olarak çalışmaya başladı. Ancak eğitimle daha iç içe olma isteği, onu Kur’an Kursu öğreticiliğine yönlendirdi. Bu süreçte akademik eğitimini İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde sürdürdü. Ardından, 30 aylık zorlu ve yoğun bir dini yüksek ihtisas eğitimine katıldı. Bu eğitim, Arapça ağırlıklı, temel İslam bilimlerini kapsayan klasik usulde, yazılı ve sözlü sınavlara dayalı bir yapıdaydı. Bu süreci başarıyla tamamlayan Söylemez, vaiz olduktan sonra eğitim görevliliği sınavını da geçerek Türkiye’de bu unvana sahip ilk görme engelli oldu.
Diyanet Akademisi’nde Eğitim Görevliliği Nedir?
“Eğitim görevlisi” unvanı, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın en üst kadrolarından biridir. Söylemez, kamuoyunda “öğretim görevlisi” olarak tanıtılsa da bu ifadenin üniversite unvanlarıyla karışmaması gerektiğini, resmi literatürde “eğitim görevlisi” olarak geçtiğini vurguluyor. Bu unvan için ya yüksek ihtisas eğitimi (30 ay) ya da doktora derecesi şart. Eğitim görevlileri, yeni atanan din görevlilerine mesleki eğitim veren, onları sahaya hazırlayan kişilerdir. Bu yönüyle, “eğiticinin eğiticisi” konumundadırlar.
Diyanet Akademisi’nin Yapısı ve Fonksiyonu
2022’de kurumsallaşan Diyanet Akademisi, geçmişte ihtisas merkezleri tarafından verilen hizmet içi eğitimleri yasal zemine taşıdı. 30 aya kadar süren eğitimlerin artık yasa ile desteklenmesiyle beraber, vaizlik, müftülük gibi üst düzey kadrolara atanacak personelin atama öncesi eğitimi zorunlu hale geldi. Bu, hem kaliteyi artırmakta hem de göreve gelmeden önce yeterlilikleri ölçmekte önemli bir rol oynuyor. Şu an Türkiye genelinde 36 Diyanet Akademisi bulunuyor. Akademilerde eğitim süreci genellikle iki dönemden oluşuyor ve vize, final, mezuniyet sınavları içeriyor.
Diyanet Akademisi’nde Branşlar ve Eğitim İçeriği
Diyanet Akademisi’nde Temel İslam Bilimleri (Fıkıh, Hadis, Akaid, Ahlak vb.), Kur’an-ı Kerim ve Kıraat ve Dini Musiki olmak üzere üç ana branşta eğitim veriliyor.
Emrullah Söylemez Temel İslam Bilimleri alanında eğitim vermekte. Gören öğrencilere yönelik derslerde akıllı tahta, slayt sunumları, not paylaşımları ve interaktif anlatım tekniklerini kullanıyor. Sınıf içi etkileşimde soru-cevap tekniğiyle öğrencilerin derse ilgisini canlı tutmaya önem veriyor.
Eğitim Sürecinde Görme Engelli Olmak
30 aylık ihtisas eğitimi sürecinde hem içerik yoğunluğu hem de yöntemsel sorunlar nedeniyle ciddi zorluklar yaşanabiliyor. Emrullah Söylemez, bu sürecin çok yorucu olduğunu, zaman zaman arkadaşlarının yarıda bıraktığını ya da psikolojik olarak zorlandıklarını söylüyor. Buna rağmen, gerek bireysel kararlılığı gerekse Diyanet içerisindeki bazı destekleyici yaklaşımlar sayesinde bu engeller aşılabiliyor. Özellikle eğitim sırasında karşılıklı empati, öğretim üyelerinin açık iletişime hazır olması ve engelli bireylerin ihtiyaçlarını kendilerinin de açıkça ifade etmesi gerektiğini vurguluyor.
Görme Engelliler İçin Arapça ve Kur’an Eğitimi
Söyleşi boyunca Türkiye’de görme engellilerin Arapça ve Kur’an-ı Kerim öğrenimi konusuna da özel bir vurgu yapılıyor. Kur’an öğrenimi, Arap alfabesinin temelini attığı için, Arapça eğitiminin ilk adımı olarak görülüyor. Söylemez’e göre Braille alfabesi ile Arap harflerini öğrenmek oldukça kolay, çünkü Latin Alfabesi sembolleri ile arasında çok fark yok. Özellikle “El-Mektebetü’ş-Şamile” gibi dijital Arapça kaynak platformlarının kullanımı çok önemli. Bu platformlar, Arapça kitapların sesli ya da dijital versiyonlarına erişim imkânı sağlıyor. Braille cihazları ve Word belgeleri sayesinde kitapları kabartma formatta okuyabilmek mümkün. Öğrenciler, öğretmenlerinden kör bireylere yönelik özel tecrübeler beklememeli; aksine öğretmenlerini kendilerine nasıl destek olacakları konusunda yönlendirmeliler.
Diyanet İşleri Başkanlığı’nda Kariyer Hedefi Olan Engelli Adaylara Öneriler
Diyanet’te kariyer yapmak isteyen görme engelli bireyler için Emrullah Söylemez dikkate değer önerilerde bulundu. Hafızlık, Diyanet içinde büyük bir artı olarak kabul ediliyor. 30 aylık yüksek ihtisas eğitimine girmek için Arapça ve İslamî ilimlerde güçlü bir altyapı gerekli. Söylemez, sınavlara hazırlanmak isteyenler için YouTube’daki hazırlık kanallarının çok yararlı olduğunu vurguluyor. Söylemez’e göre engelli bireyler için önyargılar azalmakta; önemli olan özgüvenle yola devam etmek. Söylemez’in verdiği önemli mesajlardan biri şu: “İnsan gerçekten istedikten sonra ulaşamayacağı hedef yoktur. Yeter ki sabırlı olsun, yılmasın ve mücadeleden vazgeçmesin.”